Khoa Học News

Phát hiện mảng kiến tạo cổ đại bên dưới Canada

Các nhà khoa học ở Đại học Houston xác định tàn tích mảng kiến tạo biến mất cách đây 40 triệu năm, hiện nằm ở độ sâu hàng trăm kilomet bên dưới vùng Yukon.

Sự tồn tại của mảng kiến tạo mang tên "Resurrection" từ lâu vẫn là đề tài gây tranh cãi trong lĩnh vực địa chất học. Mảng kiến tạo là những mảnh lớn của vỏ Trái đất thường xuyên dịch chuyển chậm rãi. Khu vực nơi các mảng kiến tạo giao nhau thường có nhiều hoạt động địa chấn và núi lửa. Giới nghiên cứu địa chất biết rằng có hai mảng kiến tạo mang tên Kula và Farallon ở đầu Đại Tân sinh (66 triệu năm trước) ở Thái Bình Dương ngoài khơi vùng ven biển phía tây Bắc Mỹ.


Vị trí của mảng kiến tạo Resurrection cách đây 60 triệu năm. (Ảnh: Đại học Houston).

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mảng kiến tạo thứ ba là Resurrection có thể từng tồn tại cùng với Kula và Farallon trong một thời gian trước khi chìm xuống dưới bề mặt Trái đất từ 40 đến 60 triệu năm trước trong quá trình "hút chìm". Khi Resurrection trượt xuống dưới mảng kiến tạo Bắc Mỹ chứa phần lớn Bắc Mỹ ngày nay cùng với Greenland, phía bắc Caribe, Siberia, Iceland, và quần đảo Azores, nó có thể bị chảy và biến dạng do nhiệt độ cực hạn ở trong lòng Trái đất và giảm đáng kể về kích thước.

Nhóm nghiên cứu ở Đại học Houston cho biết họ tìm thấy mảnh vỡ lớn của vỏ Trái đất, là tàn tích của Resurrection. Đầu tiên, họ phân tích ảnh chụp địa thế lớp phủ, nhằm xem xét cấu tạo bên trong Trái đất ở dưới Bắc Mỹ. Phân tích này hé lộ có một khối đá nằm ở độ sâu 402 - 595 km bên dưới Yukon. Họ đặt tên cho nó là "phiến Yukon Slab".

Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật lập mô hình máy tính gọi là "slab unfolding" để phục dựng hình dáng của các mảng kiến tạo bị hút chìm trong khu vực. Cách tiếp cận này hé lộ phiến Yukon rất khớp với hình dáng giả thuyết của mảng kiến tạo Resurrection ở đầu Đại Tân sinh. "Chúng tôi có bằng chứng trực tiếp cho thấy mảng kiến tạo Resurrection tồn tại", Spencer Fuston, đồng tác giả nghiên cứu ở Đại học Houston, cho biết. Fuston và đồng nghiệp công bố kết quả nghiên cứu hôm 19/10 trên tạp chí Geological Society of America Bulletin.

Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện mới có thể cải thiện khả năng dự đoán nguy cơ núi lửa trong vùng và nhận dạng những mỏ khoáng sản tiềm năng, đồng thời tăng thêm hiểu biết về khía hậu Trái đất. "Núi lửa hình thành ở ranh giới mảng kiến tạo. Càng có nhiều mảng kiến tạo, càng nhiều núi lửa hoạt động. Núi lửa cũng ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu", Jonny Wu, thành viên nhóm nghiên cứu, chia sẻ.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Ngọn lửa "địa ngục": Cháy được 4000 năm và không hề có dấu hiệu sẽ ngừng lại

Ngọn lửa "địa ngục": Cháy được 4000 năm và không hề có dấu hiệu sẽ ngừng lại

Cho dù là trong mưa gió hay tuyết đổ, những lưỡi lửa của Yanar Dag vẫn nhảy nhót trên sườn đồi của bán đảo Absheron.

Đăng ngày: 22/10/2026
Vì sao 5/5 Âm lịch được chọn là Tết Đoan Ngọ?

Vì sao 5/5 Âm lịch được chọn là Tết Đoan Ngọ?

Tết Đoan Ngọ được xem là ngày Tết lớn thứ 2 trong năm chỉ sau Tết Nguyên Đán. Vậy tại sao, Tết Đoan Ngọ lại được tổ chức vào ngày 5/5 Âm lịch?

Đăng ngày: 21/10/2026
Hố sụt khổng lồ tại Trung Quốc bất ngờ hé lộ một kỳ quan thiên nhiên ở đẳng cấp thế giới

Hố sụt khổng lồ tại Trung Quốc bất ngờ hé lộ một kỳ quan thiên nhiên ở đẳng cấp thế giới

Trong chuyến thám hiểm tại một hố sụt trong rừng tại Quảng Tây mới đây, đoàn chuyên gia địa chất đã bất ngờ tìm thấy một hệ thống hang động ngầm cực kỳ phức tạp.

Đăng ngày: 20/10/2026
Xem cách các chuyên gia nhận biết danh tính người chết

Xem cách các chuyên gia nhận biết danh tính người chết

Khám nghiệm tử thi xác định được nguyên nhân cái chết do bệnh dịch, thảm họa thiên nhiên hay do bị mưu hại đang ngày càng trở thành đề tài nóng trong xã hội hiện nay.

Đăng ngày: 18/10/2026
Quá trình "tịnh thân" thảm khốc của nữ thái giám - nhân vật bí ẩn trong lịch sử Trung Quốc

Quá trình "tịnh thân" thảm khốc của nữ thái giám - nhân vật bí ẩn trong lịch sử Trung Quốc

Với một quốc gia ngay từ thời cổ đại đã luôn có tư tưởng trọng nam khinh nữ, việc đưa những người phụ nữ vào cung để "tịnh thân" làm quan có lẽ là một điều ngoại lệ và khó hiểu.

Đăng ngày: 15/10/2026
Ý nghĩa 3 con sư tử trên áo đội tuyển Anh

Ý nghĩa 3 con sư tử trên áo đội tuyển Anh

3 chú sư tử cùng 10 bông hồng đỏ thắm được in trên ngực trái của tuyển Anh là một hình ảnh khá quen thuộc đối với những ai yêu mến đội bóng này, nó biểu trưng cho sự uy quyền, giàu sang và mạnh mẽ.

Đăng ngày: 13/10/2026
5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

Mới đây nhất, người dân tại Tiền Giang vô cùng hoảng sợ khi chứng kiến cảnh tượng con rắn dài khoảng hơn 1 mét vùng vẫy trong phòng tắm tại nhà của một người dân.

Đăng ngày: 13/10/2026
Khoa Học News