Khoa Học News

Phát hiện trạng thái vật chất kỳ lạ trong mắt gà

Lần đầu tiên, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một trạng thái vật chất kỳ lạ, có tên gọi "siêu đồng nhất rối loạn" trong mắt của một con gà.

Trạng thái vật chất dị thường nói trên là một kiểu sắp xếp các hạt khiến chúng trông có vẻ hỗn độn ở khoảng cách nhỏ, nhưng lại chứa đựng một trật tự ẩn giấu, cho phép vật chất hành xử vừa giống một tinh thể, vừa giống một chất lỏng. Khám phá có được khi các nhà khoa học nghiên cứu các tế bào nhạy sáng tí hon, hình nón, giúp cảm nhận về màu sắc trong mắt của những con gà.

Đối với gà và các loài chim khác hoạt động tích cực nhất vào ban ngày, những tế bào cảm quang này được chia thành 4 loại thu nhận và xử lý các kích thích màu sắc khác nhau (tím, xanh dương, xanh lá và đỏ) và loại thức 5 nhận diện mức độ ánh sáng. Mỗi loại tế bào hình nón này có một kích cỡ khác nhau.


Hình ảnh khắc họa cấu trúc phân bố không gian của 5 loại tế bào nhạy cảm ánh sáng ở võng mạc của gà, phản ánh một trạng thái mới của vật chất có tên gọi "siêu đồng nhất rối loạn". (Ảnh: Live Science)

Các tế bào cảm quang được xếp dày đặc thành một lớp mô trên võng mạc. Nhiều động vật có các tế bào này được sắp xếp theo một mẫu nhất định, chẳng hạn như hình lục giác ở côn trùng. Trong khi đó, các tế bào cảm quang ở mắt gà dường như không tuân theo bất kỳ trật tự tổ chức nào.

Tuy nhiên, khi mô phỏng cách sắp xếp các tế bào cảm quang trong mắt gà trên máy tính, các nhà nghiên cứu đã kinh ngạc phát hiện một trật tự sắp xếp dị thường. Bao quanh mỗi tế bào cảm quang là một vùng loại trừ, ngăn cấm các tế bào cùng loại khác tiến lại gần. Điều này đồng nghĩa, mỗi loại tế bào cảm quang có cách sắp xếp đồng nhất riêng. Tuy nhiên, 5 kiểu mẫu khác nhau của 5 loại tế bào cảm quang riêng rẽ lại được xếp lớp phía trên nhau một cách lộn xộn.

Các vật chất trong trạng thái "siêu đồng nhất rối loạn" giống tinh thể ở điểm, chúng giữ mật độ các hạt cân xứng trong khoảng cách không gian lớn. Nhưng chúng cũng giống chất lỏng ở việc có các tính chất vật lý như nhau ở mọi hướng.

Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Princeton (Mỹ) cho biết, đây là lần đầu tiên con người quan sát được trạng thái "siêu đồng nhất rối loạn" ở một hệ thống sinh vật học. Trước đó, giới khoa học mới ghi nhận nó tồn tại trong các hệ thống vật lý như heli lỏng hay những plasma đơn giản.

Đối với mắt gà, các nhà nghiên cứu phỏng đoán rằng, cách sắp xếp tế bào cảm quang kỳ lạ như trên cho phép loài động vật này lấy mẫu đồng đều ánh sáng đến. Theo họ, các kỹ sư có thể lấy ứng dụng trạng thái "siêu đồng nhất rối loạn" trong tự nhiên để tạo ra những mạch quang học và thiết bị dò ánh sáng nhạy cảm hoặc đề kháng với một số bước sóng ánh sáng nhất định.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Vì sao 5/5 Âm lịch được chọn là Tết Đoan Ngọ?

Vì sao 5/5 Âm lịch được chọn là Tết Đoan Ngọ?

Tết Đoan Ngọ được xem là ngày Tết lớn thứ 2 trong năm chỉ sau Tết Nguyên Đán. Vậy tại sao, Tết Đoan Ngọ lại được tổ chức vào ngày 5/5 Âm lịch?

Đăng ngày: 21/10/2026
Xem cách các chuyên gia nhận biết danh tính người chết

Xem cách các chuyên gia nhận biết danh tính người chết

Khám nghiệm tử thi xác định được nguyên nhân cái chết do bệnh dịch, thảm họa thiên nhiên hay do bị mưu hại đang ngày càng trở thành đề tài nóng trong xã hội hiện nay.

Đăng ngày: 18/10/2026
Quá trình "tịnh thân" thảm khốc của nữ thái giám - nhân vật bí ẩn trong lịch sử Trung Quốc

Quá trình "tịnh thân" thảm khốc của nữ thái giám - nhân vật bí ẩn trong lịch sử Trung Quốc

Với một quốc gia ngay từ thời cổ đại đã luôn có tư tưởng trọng nam khinh nữ, việc đưa những người phụ nữ vào cung để "tịnh thân" làm quan có lẽ là một điều ngoại lệ và khó hiểu.

Đăng ngày: 15/10/2026
Ý nghĩa 3 con sư tử trên áo đội tuyển Anh

Ý nghĩa 3 con sư tử trên áo đội tuyển Anh

3 chú sư tử cùng 10 bông hồng đỏ thắm được in trên ngực trái của tuyển Anh là một hình ảnh khá quen thuộc đối với những ai yêu mến đội bóng này, nó biểu trưng cho sự uy quyền, giàu sang và mạnh mẽ.

Đăng ngày: 13/10/2026
5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

Mới đây nhất, người dân tại Tiền Giang vô cùng hoảng sợ khi chứng kiến cảnh tượng con rắn dài khoảng hơn 1 mét vùng vẫy trong phòng tắm tại nhà của một người dân.

Đăng ngày: 13/10/2026
Cách sống sót khi nhảy từ nhà cao tầng đang cháy

Cách sống sót khi nhảy từ nhà cao tầng đang cháy

Giảm độ cao hết mức và tăng các vật dụng ném xuống làm đệm là bí quyết giúp bạn sống sót khi mắc kẹt trong đám cháy nhà cao tầng.

Đăng ngày: 12/10/2026
"Mặt trái" của món ăn hàng đầu nước Pháp khiến ai cũng phải suy ngẫm

"Mặt trái" của món ăn hàng đầu nước Pháp khiến ai cũng phải suy ngẫm

Gan ngỗng vỗ béo mang hương vị thanh tao, béo nhẹ, kết cấu mềm mại như lụa, thay vì đặc ngấy như gan thông thường.

Đăng ngày: 11/10/2026
Khoa Học News